Je kunt iemand ergens voor uitnodigen. Je drukt een knop in, je stuurt de mail weg en het is klaar. Het werkwoord doet hier wat het belooft. Je nodigde iemand uit.
Maar er zijn ook werkwoorden die volstrekt niet doen wat ze beloven. Ze zijn te pretentieus. Zo kun je iemand niet gemotiveerd maken of motiveren. Je kunt praten, dreigen, beloven, een bonus uitkeren. Je kunt een TED Talk geven of een event organiseren. Maar dezelfde toespraak die jij geeft motiveert de ene persoon heel erg en de andere raakt geïrriteerd. En dat ligt niet aan de spreker.
In het Nederlandse taaldomein is er geen pasklare uitdrukking voor een categorie werkwoorden die je wel kunt uiten, maar niet kunt doen. Bij gewone werkwoorden valt het uiten samen met de uitvoering, bij deze niet. Je zou ze ook misleidende werkwoorden kunnen noemen, omdat ze een activiteit suggereren die in werkelijkheid bij de ander ligt. Ik noem ze bijkomstige werkwoorden. Het past de industrieën die ervan leven goed uit dat zo'n term ontbreekt.
Als je goed oplet, zie je dat de lijst met dit soort woorden veel langer is dan je dacht.
Innoveren. Volgens mij begint innovatie altijd met nieuwsgierigheid of ergernis. Iemand begint te klooien, probeert iets uit, ontdekt iets, praat erover met anderen, probeert nog wat meer. Op enig moment lukt er iets en is er een kans dat het schaalbaar is en waardevol voor velen. En soms leidt dat tot financieel succes. Pas dan noemen we het innovatie. Het woord wordt achteraf opgeplakt op iets wat onderweg geen naam had.
Transformeren is nog ergerlijker. Je kunt niet transformeren. Je kunt mensen begeleiden om stapjes te zetten en iets nieuws uit te proberen. En als het allemaal een beetje lukt, en ze werken daarna op een iets andere, betere manier, dan heb je wellicht iets getransformeerd. Maar je kunt het niet doen. Het is ook een misleidend woord.
Kennis managen is een van mijn favorieten. Ik vind namelijk dat kennis niet bestaat. Feiten bestaan een soort van wel, en daar kun je het meestal wel over eens worden. Zeker bij een fundamentele zaak als zwaartekracht, al is ook dat nog discutabel. Maar kennis is een afgeleide van feiten, die vanuit iemands perceptie en referentiekader in een context wordt opgebouwd. Twee mensen kunnen exact hetzelfde boek lezen en totaal andere dingen oppikken, of de inhoud anders interpreteren. Kennis is nogal subjectief. Dat verklaart meteen waarom je het niet kunt managen.
Toch bestaat de term kennismanagement en geven organisaties kapitalen uit aan zaken die met dit woord te maken hebben. Voor de duidelijkheid: ik ben voor leren, ontdekken, en dat heel proactief delen. Maar dat kennismanagement noemen gaat me toch echt te ver, en het leidt af van het echte vraagstuk.
Dit zou allemaal een taalkundige curiositeit kunnen zijn, ware het niet dat er miljarden in omgaan en dat de woorden niet helpen, maar tegenwerken. Er zijn hele industrieën gebouwd op het gebruik van deze woorden. En ik denk dat het er niet beter op wordt, eerder slechter.
Dit inzicht ontstond omdat ik heel vaak word aangekondigd als iemand die een zaal komt inspireren. Een woord dat een dagvoorzitter vaak gebruikt. Maar ik heb dus grote moeite met dat woord. Jullie snappen nu vast waarom.
Ik ben benieuwd: welke bijkomstige werkwoorden herkennen jullie in je dagelijks werk?