Into the groove
"Hoeveel groeven heeft een grammofoonplaat?" Dat was één van de leukste vragen die ik kreeg bij een pubquiz. Veel teams kwamen met een getal passend bij het toerental. Het juiste antwoord was echter: twee. Eén per kant. Eén doorlopende spiraal — alle nummers, alle stiltes, in hetzelfde spoor: een 'groef'. Net zo in ons werk. Patronen die structuur geven, die ons door de dag leiden. Een planning & control cyclus, vaste overlegstructuren, de manier waarop we besluiten nemen. Tot wat ooit leek te passen niet meer werkt, maar we erin blijven. Dan ben je dusdanig 'into the groove', dat het destructief wordt.

Gestolde patronen
Ook in mijn vak als facilitator kom ik hardnekkige patronen tegen. Afgelopen week zat ik in wat online tools te grasduinen om een workshop-opzet te maken — databases vol bewezen interventies en methodieken. Handig, zou je denken. Maar wat ik aantrof was een verzameling gestolde patronen die niet passen bij wat mijn opdrachtgever nodig heeft. Meelopen in andermans vastgelegde bedenksels levert niet de workshop op die mijn aanstaande deelnemers verdienen. Ook in Topaasia speel ik trouwens nooit een standaard deck, maar altijd iets dat ik zelf heb bedacht, of voor de situatie passend heb gemaakt.

Écht helpen vraagt meer dan een goed draaiboek. Kees Tillema noemt het 'soul in the game', in zijn boek 'Ontgroeven' — over het doorbreken van repetitieve, disfunctionele manieren van denken en doen. Die 'soul in the game' vraagt compassie met de opdrachtgever en diens vraagstuk. Onverschilligheid ten opzichte van al het gedoe eromheen, zodat je je energie bewaart voor wat ertoe doet. Verbeeldingskracht om iets nieuws te maken. Eigenzinnigheid — de vrijheid ervaren om het te doen op jouw manier. En rebelsheid — niet de standaard zijn, maar het anders doen omdat je voelt dat het nodig is.

Die eigenschappen gelden niet alleen voor facilitators, maar voor iedereen die patronen herkent die ooit werkten maar inmiddels in de weg zitten. 'Ontgroeven' begint met beseffen wat die patronen met je doen — en de moed om het anders aan te pakken. "Vuile handen maken," noemt Kees het. Dat is waar ik de deelnemers aan mijn workshop later deze week toe ga aanzetten, met een programma dat ik speciaal voor hen op maat heb gemaakt. Een programma waar muziek in zit. Niet één groef, maar twee. Want als je een plaat nooit omdraait, hoor je maar de helft van de muziek: kom uit die groef!