Ligtmaaken, verligten. Dat zijn de betekenissen die in 1668 aan 'faciliteren' werden toegekend, in het Algemeen Woorden-Boek Der Bastaard-Woorden. In latere tijden is het begrip verder verbasterd. Faciliteren gaat nu letterlijk over 'van faciliteiten voorzien': iets mogelijk maken door gereedschap aan te bieden. Daarnaast staat het woord 'faciliëren', dat meer gaat over de handeling van het 'makkelijk maken' - zoals in die eeuwenoude definitie. 

Afgelopen week reageerde ik via LinkedIn op een oproep van iemand die een facilitator zocht. Leuke klus, "maar niet veel ruimte voor je werkvorm". Dat woord, werkvorm, zette me aan het denken. Welke werkvorm? Wat voor gereedschap? Dat wat ik doe met LEGO? Een brainstorm? Een dialoogsessie? Of 'gewoon': een gesprek. "Maar... dan ben IK de werkvorm," viel me opeens binnen. Het gaat niet om één van die losse tools — het gaat om het hele zakmes.

Ik faciliteer, als een Zwitsers zakmes: ik bied een flinke lading gereedschap aan. Maar vooral: facilieer ik - zonder t. Ik maak mogelijk. Ik schat in, haak aan, laat gaan, nodig uit, luister en bevraag. Met gevoel voor wat passend is, en met de gedistantieerde betrokkenheid die Hans Schnitzler beschrijft in zijn 'Filosofie van de kroeg'. Vakkundig inschattend wanneer welke vlijmscherpe interventie te doen, of een instrument achterwege te laten. Ik ben een tool met tact.