Vinken & Vonken
Onderweg naar een LEGO World Café met als thema 'inclusief plezier' bedenk ik hoe ik eigenlijk naar organisaties kijk. Niet als organigram, maar als de afbeelding bij dit verhaal: een bonte stoet mensen met bijzondere eigenschappen, samengebracht in één cirkel. Soms komt uit een ontmoeting tussen die individuen iets moois, soms leidt een frontale botsing tot stilstand.

Een bal vol deeltjes
Stel je die cirkel eens in 3D voor: een bal met bewegende deeltjes erin. Doe je niets, dan rolt die bal wat heen en weer rond dezelfde plek. Wil je dat 'ie een bepaalde kant uit gaat? Dan helpt een beetje leiderschap. En omdat de organisatie (en ook de verandering) ín de mensen schuilt, hebben zíj iets nodig van dat leiderschap om de 'juiste' kant uit te bewegen. Een richting die ontdekking aanmoedigt, verbeelding prikkelt en uitnodigt tot verwezenlijking — zoals de afbeelding laat zien.

In mijn MBA-afstudeertraject vond ik een paar R-en voor leiderschap bij verandering (ook toen al was ik dol op alliteraties). Richting: een vlek aan de horizon. Ruimte: de leider wijst met twee armen en laat zien hoeveel speelruimte ertussen zit. Resultaat: hoe weten we of we de goede kant op bewegen? In de jaren erop, en in gesprek met collega's, kwamen er twee R-en bij. Rugdekking: ga achter je mensen staan, geef ze vertrouwen. En Risico: blijf alert op de omgeving en neem risico's weg voor het collectief.

Richting, Ruimte, Resultaat, Rugdekking, Risico — mijn 5R-model. Vinkend waar het moet, vonkend waar het kan. 'Vinken & Vonken' was lang geleden al de titel van mijn scriptie, en ik kom er nog elke maand op terug. Maar onderweg naar dat World Café dringt zich een zesde R op. Want er ontstaat pas iets moois tussen die deeltjes als ze er allemaal mogen zijn. Relaties dus. Wonderlijk dat ik die nooit meetelde, want feitelijk is dat waar het mee begint. De zesde R is de eerste.