Afgelopen weekend speelde ik wat met Claude Code, mijn AI tool en was ik bezig met het vullen van wat data- en kenniskaarten voor mijn LLS (Life-Lens-Systeem) Ik miste wat informatie over een oom, en vroeg mijn AI-hulpje om te kijken of ie wat kon vinden online. Tot mijn vreugde en verbazing regelde die zelf toegang tot gratis API's van diverse archieven en snorde geboorteaktes, trouwaktes en militaire aktes op. Die liet ik cross-checken en in no time waren de bloedlijnen van mijn vader en moeder tot het midden van de middeleeuwen in kaart. Op enig moment vroeg de tool me om handmatig in handgeschreven scans te kijken online. Ik antwoordde dat ik daar even geen tijd voor had om vervolgens te zien hoe de tool zelf een script maakte om dat zelfstandig uit te voeren. Ongekend!
Het leverde gouden verhalen op met veel harde verifieerbare feiten! Zo waren mijn voorvaderen betrokken bij de onthoofding van Karel de Goede 😳, vochten mee in de beroemde Guldensporenslag, ontdekte ik de oorsprong van de naam Aslander en vocht de opa van mijn oma aan vaderskant mee in het leger van Wellington bij Waterloo en kreeg daar 29 gulden bonus voor (800 euro omgerekend naar huidige koopkracht).
Met hulp van AI reconstrueerde ik dit verhaal over de betovergrootvader van mijn oma: Jarig Jakles van der Schaaf:
Jarig Jakles van der Schaaf en de Waterloo-campagne 1815
Een Friese boerenjongen in het leger
In maart 1814, midden in de chaos na de val van Napoleon en het herstel van het Huis van Oranje, werd de 18-jarige Jarig Jakeles van der Schaaf uit Holwerd opgeroepen voor de Nationale Militie [1]. Hij was de zoon van Jakle Jarigs van der Schaaf en Beitske Tjeerds [12] — zijn vader was al in 1807 gestorven, toen Jarig twaalf was [2]. Uit zijn stamboek kennen we zijn uiterlijk: blauwe ogen, blond haar, een ovaal blozend gezicht, en een lengte van 5 voet 2 duim 3 strepen — zo'n 1 meter 67 [1].
Jarig werd ingedeeld bij het Bataljon Infanterie Nationale Militie Nr. 1, een eenheid van zo'n 562 man en 29 officieren, samengesteld uit Friese jongens uit het militiedistrict Leeuwarden [3]. Het bataljon viel onder de 2e Brigade van Generaal-Majoor De Eerens, onderdeel van de 1e Nederlandse Divisie onder Luitenant-Generaal John Andrew Stedman [3].
Napoleon keert terug
Op 1 maart 1815 landde Napoleon met 600 Gardesoldaten bij Golfe-Juan en begon zijn beroemde mars naar Parijs. Op 20 maart zat hij weer op de troon [4]. Europa mobiliseerde opnieuw. In de Zuidelijke Nederlanden verzamelde zich een geallieerd leger van zo'n 75.000 man onder de Hertog van Wellington, aangevuld met een Pruisisch leger van 110.000 man onder Maarschalk Blucher [4].
Jarig's divisie werd onderdeel van het II Corps onder de Britse generaal Lord Hill, binnen het grotere geallieerde leger van Wellington [3].
Bij Hal: 18 juni 1815
Op 15 juni sloeg Napoleon toe. Terwijl bij Quatre-Bras en Ligny hevig werd gevochten op 16 juni, en Wellington zijn troepen terugtrok naar de heuvelrug bij Waterloo op 17 juni, kreeg Jarig's divisie een andere opdracht.
Wellington was bezorgd over zijn rechterflank. Als Napoleon een omtrekkende beweging zou maken via de weg Mons-Hal-Brussel, zou het geallieerde leger in de rug worden aangevallen. Daarom stuurde hij 17.000 man naar het stadje Hal, vijftien kilometer ten westen van het slagveld: de 1e Nederlandse Divisie van Stedman en de 4e Brits-Hannoveraanse Divisie van Colville, onder het nominale bevel van de pas 18-jarige Prins Frederik der Nederlanden [5][6].
Op zondag 18 juni 1815, terwijl vijftien kilometer verderop een van de bloedigste veldslagen uit de Europese geschiedenis werd uitgevochten, stond Jarig bij Hal. Er werd die dag niet gevochten bij Hal. Napoleon koos voor een frontale aanval en probeerde geen flankbeweging [5]. Maar de soldaten bij Hal wisten dat niet. Ze hoorden waarschijnlijk het aanhoudende kanongebulder in de verte en wisten dat het lot van Europa op het spel stond.
De slagorde-bijlage van Geerdink-Schaftenaar vermeldt dan ook expliciet dat hierin "ook de troepen zijn opgenomen die niet bij Quatre-Bras en Waterloo hebben gevochten, maar in reserve hebben gelegen bij Hal of garnizoensdienst hadden" [3].
De mars naar Frankrijk
Na de geallieerde overwinning bij Waterloo kreeg Prins Frederiks korps een cruciale opdracht van Wellington: de Noord-Franse grensvestingen innemen die in de rug van het oprukkende hoofdleger lagen. Zonder controle over deze vestingen zouden de bevoorradingslijnen naar Parijs kwetsbaar zijn [6][7].
Het 2e Nederlandse Legerkorps marcheerde naar het zuiden, Frankrijk in. Eerste doel: de vestingstad Le Quesnoy
Belegering van Le Quesnoy (22-29 juni 1815)
Op 22 juni bereikte het korps Le Quesnoy, een stad omringd door de klassieke Vauban-vestingwerken [7][8]. Op 24 juni begonnen de troepen met het graven van loopgraven rond de vesting — zwaar, gevaarlijk werk onder mogelijk vuur van de verdedigers [8].
Op 26 en 27 juni werd de stad gebombardeerd met artilleriegeschut. De West-Indische Jagers van het 11e Bataljon, onderdeel van de Indiaansche Brigade in dezelfde divisie als Jarig, schoten de hele nacht op de Franse kanoniers op de wallen [8]. De Indiaansche Brigade verloor vier doden en tien gewonden bij deze belegering [8].
Op 28 of 29 juni capituleerde Le Quesnoy. Generaal-majoor Anthing, commandant van de Indiaansche Brigade, onderhandelde persoonlijk de Franse overgave [7][8].
Jarig's bataljon, de 2e Brigade onder De Eerens, was onderdeel van dezelfde divisie en nam deel aan dezelfde operaties. Opmerkelijk: in dezelfde brigade als Jarig diende ook een Bartel van der Schaaf, als jager bij het Bataljon Jagers Nr. 18 [9]. Mogelijk was dat een broer of neef.
De belegering van Valenciennes (30 juni - 19 juli 1815)
Direct na Le Quesnoy schoof het korps door naar Valenciennes, een veel grotere en zwaarder versterkte vestingstad [7][10].
Vanaf 30 juni werd de stad ingesloten. Op 1 juli werd de blokkade omgezet in een volwaardig beleg, met artilleriebombardementen die duurden tot 10 juli [10]. De Fransen deden uitvallen: op 1 juli werden er twee Franse soldaten krijgsgevangen gemaakt, zonder Nederlandse verliezen [8]. Maar de stad hield stand.
Pas op 19 juli, nadat het nieuws was doorgedrongen dat Napoleon afstand had gedaan van de troon, capituleerde Valenciennes [7]. Volgens de Franse geschiedschrijving gaf de stad zich niet over aan de Nederlanders, maar aan koning Lodewijk XVIII [7].
De Nederlandse troepen lagen in totaal zeven weken voor Valenciennes, van 30 juni tot 12 augustus [7]. Daarnaast werd het nabijgelegen Conde geobserveerd en werden Bavay en Bouchain bezet als etappe- en bevoorradingslijnen [7].
Bezetting en een tyfus-uitbraak
Na de capitulatie van de vestingen trokken Nederlandse troepen richting Parijs. Op 7 juli bereikten ze het Bois de Boulogne, waar ze hun bivak inrichtten [4]. Op 24 juli was er een grote wapenschouw, afgenomen door Keizer Alexander I van Rusland [4].
Maar de bezetting had een hoge prijs. In het Bois de Boulogne brak een ernstige tyfusepidemie uit. Volgens het "Algemeen Zieken-Rapport" van Dr. Beckers (1818) werden honderden soldaten uit beide Nederlandse legerkorpsen opgenomen in het veldhospitaal. Van het 2e Bataljon Infanterie van Linie (Chasse's divisie) werden 54 man opgenomen; twee stierven [4]. Of Jarig zelf ziek werd, is niet bekend.
Terugkeer en het leven daarna
Eind 1815 verlieten de Nederlandse troepen de Noord-Franse vestingsteden. Die werden overgenomen door Britse bezettingstroepen, die er tot 1818 zouden blijven [7]. Koning Willem I probeerde nog om de Franse provincie Vlaanderen op te nemen in zijn nieuwe koninkrijk, maar dit werd bij de Tweede Vrede van Parijs afgewezen [7].
Jarig bleef tot 31 mei 1817 in dienst — bijna twee jaar na Waterloo — voordat hij met paspoort werd ontslagen [1]. In datzelfde jaar ontving hij zijn Waterloogratificatie: als gewoon soldaat zo'n 29 gulden [9][11]. Op 11 september 1817 stierf zijn moeder Beerske Tjeerds. Op 22-jarige leeftijd was Jarig volle wees [2].
Twee jaar later, op 16 mei 1819, trouwde hij met Lieuwkje Klases Snoekstra (24 jaar), dochter van Klaas Hendriks Snoekstra en Lijsbeth Hendriks [12]. Ze vestigden zich in Dantumawoude. Zijn beroep: arbeider, later dagloner [12]. In de jaren erna kwamen de kinderen: 1820, 1821, 1822, 1824, 1825. Op 13 april 1821 werd Jarig ingeschreven als lidmaat van de kerk in Dantumadeel [13].
Maar het leven sloeg hard. Rond 1826 stierf Lieuwkje, slechts 31 jaar oud. Jarig bleef achter met vijf kleine kinderen [12]. Op 18 november 1827 hertrouwde hij met Baukje Theunis Zijlstra (28 jaar), dochter van Theunis Sapes Zijlstra en Jeltje Jans [12]. Uit dit tweede huwelijk werd in 1840 nog een kind geboren.
De Friese boerenjongen die Franse vestingsteden had belegerd en naar Parijs was gemarcheerd, werkte zich in de loop der jaren op van dagloner tot timmerman [12]. Op 9 mei 1847 werd hij opnieuw als kerklidmaat ingeschreven [13].
Jarig Jakles van der Schaaf stierf op 26 oktober 1864 in Dantumadeel, 69 jaar oud, als weduwnaar — ook Baukje was voor hem heengegaan [12].
Bronverwijzingen
[1] Nationaal Archief, inv.nr. 2.13.09/228, Stamboek 1e Bataillon Infanterie Land Militie, stamboeknr. 2177, volgnr. 429. Online via IIIF Image API (collectie-UUID: b2156a67-0821-4c7f-94bd-0d70d1c5a14b).
[2] Doopregister Holwerd; overlijdensakten Dantumadeel. Via AlleFriezen / Tresoar Leeuwarden.
[3] Marc Geerdink-Schaftenaar, "De Waterloo Campagne", Vereniging 2e Bataillon Grenadier Compagnie, 2005-2024. PDF via grenadiercompagnie.nl, Bijlage I: Slagorde van het Nederlandse leger te velde d.d. 15 juni 1815, p. 21-22.
[4] Idem, hoofdtekst p. 5-20 (campagneverhaal, bezetting Parijs, tyfusepidemie, wapenschouw).
[5] Wikipedia (EN), "Battle of Waterloo" — Wellington stationed 17,000 troops at Halle.
[6] Napoleon-series.org, "Anglo-Allied Army in Flanders and France - 1815" — Netherlands Corps at Hal used to besiege frontier fortresses.
[7] Wikipedia (NL), "Beleg van Valencijn (1815)" — Volledige beschrijving van de operaties van het 2e Nederlandse Legerkorps: Le Quesnoy, Valenciennes, Conde, Bavay, Bouchain. Inclusief tijdlijn en politieke context.
[8] Napoleon-series.org, "The Dutch Indian Brigade" — Dag-voor-dag verslag van de belegering van Le Quesnoy (24-28 juni), verliezen (4 doden, 10 gewonden), nachtelijke beschietingen, en capitulatie-onderhandelingen door gen.-maj. Anthing.
[9] Stadsarchief Amsterdam, Waterloo gratificaties 1815, Archief 355, Deel 718, pagina nr. 460. Gevonden via Memorix API (endpoint: webservices.memorix.nl/genealogy/, API key: eb37e65a-eb47-11e9-b95c-60f81db16c0e). Vier personen met achternaam "Schaaf" in het register.
[10] Napoleon-series.org, "Foot Artillery Officers of the Netherlands Serving from 1813 to 1815" — Prins Frederik belegerde Le Quesnoy (22-29 juni), daarna Valenciennes (blokkade tot beleg op 1 juli, bombardement tot 10 juli).
[11] Stadsarchief Amsterdam, uitleg Waterloogratificaties: "alle militairen die, onder bevel van de Hertog van Wellington, betrokken waren bij de veldslagen van 15 t/m 18 juni 1815, bij de blokkades en belegeringen in Frankrijk, of die zich in Frankrijk bij het geallieerde leger hadden gevoegd voor 7 juli 1815." Bedragen per rang uit dezelfde bron.
[12] AlleFriezen (Tresoar Leeuwarden), Burgerlijke Stand Dantumadeel + OpenArch API. Huwelijksakten 1819 (deed: 70136d0b) en 1827 (deed: 5e45bf13), overlijdensakte 1864 (deed: 5584fbbd), geboorteakten 1820-1825, 1840. Gevonden via Memorix API (API key: aa030ec4-12d0-4dc0-afaf-b65fd6128b39) en OpenArch REST API (api.openarch.nl/1.0/records/).
[13] AlleFriezen (Tresoar), DTB Lidmaten Dantumadeel, inschrijvingen 1821-04-13 en 1847-05-09.
Eenheidsoverzicht
Geallieerd Leger > II CORPS (Lord Hill) > 1e Nederlandse Divisie (Lt.-gen. J.A. Stedman) > 2e Brigade (Gen.-maj. Dominique J. de Eerens):
- Bat. Jagers nr. 18 (29 off. / 699 man)
- Bat. Inf. van Linie nr. 1 (32 off. / 629 man)
- **Bat. Inf. Nat. Militie nr. 1** (29 off. / 562 man) — JARIG
- Bat. Inf. Nat. Militie nr. 2 (35 off. / 547 man)
- Bat. Inf. Nat. Militie nr. 18 (34 off. / 482 man)
Onderzoekstechniek
Stamboeken Nationaal Archief via IIIF API
- Viewer: nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/2.13.09/invnr/228/file/NL-HaNA_2.13.09_228_{padded}
- IIIF: https://service.archief.nl/iip/{collection_path}/{scan_uuid}.jp2/full/{width},/0/default.jpg
- Collection UUID inv.nr. 228: b2156a67-0821-4c7f-94bd-0d70d1c5a14b
Waterloogratificaties via Memorix API (Stadsarchief Amsterdam)
- Base: https://webservices.memorix.nl/genealogy/
- API key: eb37e65a-eb47-11e9-b95c-60f81db16c0e
- Zoek: GET person?apiKey={key}&q={naam}&fq=search_s_register_type_title:Waterloo*
- Akte: GET deed/{deed_id}?apiKey={key}
AlleFriezen via Memorix API (Tresoar Leeuwarden)
- Base: https://webservices.memorix.nl/genealogy/
- API key: aa030ec4-12d0-4dc0-afaf-b65fd6128b39
- Zoek: GET person?apiKey={key}&q={naam}&fq=search_s_register_type_title:{type}
- Registertypen: BS Huwelijk, BS Geboorte, BS Overlijden, Militairen 1795-1815, DTB Lidmaten, Bevolkingsregister
- Scans: https://tresoar-images.memorix.nl/frl/download/fullsize/{uuid}.jpg (Referer: allefriezen.nl vereist)
OpenArch API (cross-archief zoeken)
- Zoek: GET https://api.openarch.nl/1.0/records/search.json?name={naam}&number_of_records={n}
- Detail: GET https://api.openarch.nl/1.0/records/show.json?archive={code}&identifier={id}
- Archiefcodes: frl (AlleFriezen/Tresoar), saa (Stadsarchief Amsterdam)
- Retourneert A2A formaat met alle personen, relaties en bronverwijzingen
Gedownloade scans (lokaal /tmp/stamboek/)
- huwelijk_1819.jpg — Huwelijksakte Jarig & Lieuwkje, Dantumadeel
- huwelijk_1827.jpg — Huwelijksakte Jarig & Baukje, Dantumadeel
- overlijden_1864.jpg — Overlijdensakte Jarig, Dantumadeel
- geboorte_1820.jpg — Geboorteakte eerste kind, Dantumadeel
- waterloo_campagne.pdf — Geerdink-Schaftenaar, slagorde + campagneverhaal
In maart 1814, midden in de chaos na de val van Napoleon en het herstel van het Huis van Oranje, werd de 18-jarige Jarig Jakeles van der Schaaf uit Holwerd opgeroepen voor de Nationale Militie [1]. Hij was de zoon van Jakle Jarigs van der Schaaf en Beitske Tjeerds [12] — zijn vader was al in 1807 gestorven, toen Jarig twaalf was [2]. Uit zijn stamboek kennen we zijn uiterlijk: blauwe ogen, blond haar, een ovaal blozend gezicht, en een lengte van 5 voet 2 duim 3 strepen — zo'n 1 meter 67 [1].
Jarig werd ingedeeld bij het Bataljon Infanterie Nationale Militie Nr. 1, een eenheid van zo'n 562 man en 29 officieren, samengesteld uit Friese jongens uit het militiedistrict Leeuwarden [3]. Het bataljon viel onder de 2e Brigade van Generaal-Majoor De Eerens, onderdeel van de 1e Nederlandse Divisie onder Luitenant-Generaal John Andrew Stedman [3].
Napoleon keert terug
Op 1 maart 1815 landde Napoleon met 600 Gardesoldaten bij Golfe-Juan en begon zijn beroemde mars naar Parijs. Op 20 maart zat hij weer op de troon [4]. Europa mobiliseerde opnieuw. In de Zuidelijke Nederlanden verzamelde zich een geallieerd leger van zo'n 75.000 man onder de Hertog van Wellington, aangevuld met een Pruisisch leger van 110.000 man onder Maarschalk Blucher [4].
Jarig's divisie werd onderdeel van het II Corps onder de Britse generaal Lord Hill, binnen het grotere geallieerde leger van Wellington [3].
Bij Hal: 18 juni 1815
Op 15 juni sloeg Napoleon toe. Terwijl bij Quatre-Bras en Ligny hevig werd gevochten op 16 juni, en Wellington zijn troepen terugtrok naar de heuvelrug bij Waterloo op 17 juni, kreeg Jarig's divisie een andere opdracht.
Wellington was bezorgd over zijn rechterflank. Als Napoleon een omtrekkende beweging zou maken via de weg Mons-Hal-Brussel, zou het geallieerde leger in de rug worden aangevallen. Daarom stuurde hij 17.000 man naar het stadje Hal, vijftien kilometer ten westen van het slagveld: de 1e Nederlandse Divisie van Stedman en de 4e Brits-Hannoveraanse Divisie van Colville, onder het nominale bevel van de pas 18-jarige Prins Frederik der Nederlanden [5][6].
Op zondag 18 juni 1815, terwijl vijftien kilometer verderop een van de bloedigste veldslagen uit de Europese geschiedenis werd uitgevochten, stond Jarig bij Hal. Er werd die dag niet gevochten bij Hal. Napoleon koos voor een frontale aanval en probeerde geen flankbeweging [5]. Maar de soldaten bij Hal wisten dat niet. Ze hoorden waarschijnlijk het aanhoudende kanongebulder in de verte en wisten dat het lot van Europa op het spel stond.
De slagorde-bijlage van Geerdink-Schaftenaar vermeldt dan ook expliciet dat hierin "ook de troepen zijn opgenomen die niet bij Quatre-Bras en Waterloo hebben gevochten, maar in reserve hebben gelegen bij Hal of garnizoensdienst hadden" [3].
De mars naar Frankrijk
Na de geallieerde overwinning bij Waterloo kreeg Prins Frederiks korps een cruciale opdracht van Wellington: de Noord-Franse grensvestingen innemen die in de rug van het oprukkende hoofdleger lagen. Zonder controle over deze vestingen zouden de bevoorradingslijnen naar Parijs kwetsbaar zijn [6][7].
Het 2e Nederlandse Legerkorps marcheerde naar het zuiden, Frankrijk in. Eerste doel: de vestingstad Le Quesnoy
Belegering van Le Quesnoy (22-29 juni 1815)
Op 22 juni bereikte het korps Le Quesnoy, een stad omringd door de klassieke Vauban-vestingwerken [7][8]. Op 24 juni begonnen de troepen met het graven van loopgraven rond de vesting — zwaar, gevaarlijk werk onder mogelijk vuur van de verdedigers [8].
Op 26 en 27 juni werd de stad gebombardeerd met artilleriegeschut. De West-Indische Jagers van het 11e Bataljon, onderdeel van de Indiaansche Brigade in dezelfde divisie als Jarig, schoten de hele nacht op de Franse kanoniers op de wallen [8]. De Indiaansche Brigade verloor vier doden en tien gewonden bij deze belegering [8].
Op 28 of 29 juni capituleerde Le Quesnoy. Generaal-majoor Anthing, commandant van de Indiaansche Brigade, onderhandelde persoonlijk de Franse overgave [7][8].
Jarig's bataljon, de 2e Brigade onder De Eerens, was onderdeel van dezelfde divisie en nam deel aan dezelfde operaties. Opmerkelijk: in dezelfde brigade als Jarig diende ook een Bartel van der Schaaf, als jager bij het Bataljon Jagers Nr. 18 [9]. Mogelijk was dat een broer of neef.
De belegering van Valenciennes (30 juni - 19 juli 1815)
Direct na Le Quesnoy schoof het korps door naar Valenciennes, een veel grotere en zwaarder versterkte vestingstad [7][10].
Vanaf 30 juni werd de stad ingesloten. Op 1 juli werd de blokkade omgezet in een volwaardig beleg, met artilleriebombardementen die duurden tot 10 juli [10]. De Fransen deden uitvallen: op 1 juli werden er twee Franse soldaten krijgsgevangen gemaakt, zonder Nederlandse verliezen [8]. Maar de stad hield stand.
Pas op 19 juli, nadat het nieuws was doorgedrongen dat Napoleon afstand had gedaan van de troon, capituleerde Valenciennes [7]. Volgens de Franse geschiedschrijving gaf de stad zich niet over aan de Nederlanders, maar aan koning Lodewijk XVIII [7].
De Nederlandse troepen lagen in totaal zeven weken voor Valenciennes, van 30 juni tot 12 augustus [7]. Daarnaast werd het nabijgelegen Conde geobserveerd en werden Bavay en Bouchain bezet als etappe- en bevoorradingslijnen [7].
Bezetting en een tyfus-uitbraak
Na de capitulatie van de vestingen trokken Nederlandse troepen richting Parijs. Op 7 juli bereikten ze het Bois de Boulogne, waar ze hun bivak inrichtten [4]. Op 24 juli was er een grote wapenschouw, afgenomen door Keizer Alexander I van Rusland [4].
Maar de bezetting had een hoge prijs. In het Bois de Boulogne brak een ernstige tyfusepidemie uit. Volgens het "Algemeen Zieken-Rapport" van Dr. Beckers (1818) werden honderden soldaten uit beide Nederlandse legerkorpsen opgenomen in het veldhospitaal. Van het 2e Bataljon Infanterie van Linie (Chasse's divisie) werden 54 man opgenomen; twee stierven [4]. Of Jarig zelf ziek werd, is niet bekend.
Terugkeer en het leven daarna
Eind 1815 verlieten de Nederlandse troepen de Noord-Franse vestingsteden. Die werden overgenomen door Britse bezettingstroepen, die er tot 1818 zouden blijven [7]. Koning Willem I probeerde nog om de Franse provincie Vlaanderen op te nemen in zijn nieuwe koninkrijk, maar dit werd bij de Tweede Vrede van Parijs afgewezen [7].
Jarig bleef tot 31 mei 1817 in dienst — bijna twee jaar na Waterloo — voordat hij met paspoort werd ontslagen [1]. In datzelfde jaar ontving hij zijn Waterloogratificatie: als gewoon soldaat zo'n 29 gulden [9][11]. Op 11 september 1817 stierf zijn moeder Beerske Tjeerds. Op 22-jarige leeftijd was Jarig volle wees [2].
Twee jaar later, op 16 mei 1819, trouwde hij met Lieuwkje Klases Snoekstra (24 jaar), dochter van Klaas Hendriks Snoekstra en Lijsbeth Hendriks [12]. Ze vestigden zich in Dantumawoude. Zijn beroep: arbeider, later dagloner [12]. In de jaren erna kwamen de kinderen: 1820, 1821, 1822, 1824, 1825. Op 13 april 1821 werd Jarig ingeschreven als lidmaat van de kerk in Dantumadeel [13].
Maar het leven sloeg hard. Rond 1826 stierf Lieuwkje, slechts 31 jaar oud. Jarig bleef achter met vijf kleine kinderen [12]. Op 18 november 1827 hertrouwde hij met Baukje Theunis Zijlstra (28 jaar), dochter van Theunis Sapes Zijlstra en Jeltje Jans [12]. Uit dit tweede huwelijk werd in 1840 nog een kind geboren.
De Friese boerenjongen die Franse vestingsteden had belegerd en naar Parijs was gemarcheerd, werkte zich in de loop der jaren op van dagloner tot timmerman [12]. Op 9 mei 1847 werd hij opnieuw als kerklidmaat ingeschreven [13].
Jarig Jakles van der Schaaf stierf op 26 oktober 1864 in Dantumadeel, 69 jaar oud, als weduwnaar — ook Baukje was voor hem heengegaan [12].
Bronverwijzingen
[1] Nationaal Archief, inv.nr. 2.13.09/228, Stamboek 1e Bataillon Infanterie Land Militie, stamboeknr. 2177, volgnr. 429. Online via IIIF Image API (collectie-UUID: b2156a67-0821-4c7f-94bd-0d70d1c5a14b).
[2] Doopregister Holwerd; overlijdensakten Dantumadeel. Via AlleFriezen / Tresoar Leeuwarden.
[3] Marc Geerdink-Schaftenaar, "De Waterloo Campagne", Vereniging 2e Bataillon Grenadier Compagnie, 2005-2024. PDF via grenadiercompagnie.nl, Bijlage I: Slagorde van het Nederlandse leger te velde d.d. 15 juni 1815, p. 21-22.
[4] Idem, hoofdtekst p. 5-20 (campagneverhaal, bezetting Parijs, tyfusepidemie, wapenschouw).
[5] Wikipedia (EN), "Battle of Waterloo" — Wellington stationed 17,000 troops at Halle.
[6] Napoleon-series.org, "Anglo-Allied Army in Flanders and France - 1815" — Netherlands Corps at Hal used to besiege frontier fortresses.
[7] Wikipedia (NL), "Beleg van Valencijn (1815)" — Volledige beschrijving van de operaties van het 2e Nederlandse Legerkorps: Le Quesnoy, Valenciennes, Conde, Bavay, Bouchain. Inclusief tijdlijn en politieke context.
[8] Napoleon-series.org, "The Dutch Indian Brigade" — Dag-voor-dag verslag van de belegering van Le Quesnoy (24-28 juni), verliezen (4 doden, 10 gewonden), nachtelijke beschietingen, en capitulatie-onderhandelingen door gen.-maj. Anthing.
[9] Stadsarchief Amsterdam, Waterloo gratificaties 1815, Archief 355, Deel 718, pagina nr. 460. Gevonden via Memorix API (endpoint: webservices.memorix.nl/genealogy/, API key: eb37e65a-eb47-11e9-b95c-60f81db16c0e). Vier personen met achternaam "Schaaf" in het register.
[10] Napoleon-series.org, "Foot Artillery Officers of the Netherlands Serving from 1813 to 1815" — Prins Frederik belegerde Le Quesnoy (22-29 juni), daarna Valenciennes (blokkade tot beleg op 1 juli, bombardement tot 10 juli).
[11] Stadsarchief Amsterdam, uitleg Waterloogratificaties: "alle militairen die, onder bevel van de Hertog van Wellington, betrokken waren bij de veldslagen van 15 t/m 18 juni 1815, bij de blokkades en belegeringen in Frankrijk, of die zich in Frankrijk bij het geallieerde leger hadden gevoegd voor 7 juli 1815." Bedragen per rang uit dezelfde bron.
[12] AlleFriezen (Tresoar Leeuwarden), Burgerlijke Stand Dantumadeel + OpenArch API. Huwelijksakten 1819 (deed: 70136d0b) en 1827 (deed: 5e45bf13), overlijdensakte 1864 (deed: 5584fbbd), geboorteakten 1820-1825, 1840. Gevonden via Memorix API (API key: aa030ec4-12d0-4dc0-afaf-b65fd6128b39) en OpenArch REST API (api.openarch.nl/1.0/records/).
[13] AlleFriezen (Tresoar), DTB Lidmaten Dantumadeel, inschrijvingen 1821-04-13 en 1847-05-09.
Eenheidsoverzicht
Geallieerd Leger > II CORPS (Lord Hill) > 1e Nederlandse Divisie (Lt.-gen. J.A. Stedman) > 2e Brigade (Gen.-maj. Dominique J. de Eerens):
- Bat. Jagers nr. 18 (29 off. / 699 man)
- Bat. Inf. van Linie nr. 1 (32 off. / 629 man)
- **Bat. Inf. Nat. Militie nr. 1** (29 off. / 562 man) — JARIG
- Bat. Inf. Nat. Militie nr. 2 (35 off. / 547 man)
- Bat. Inf. Nat. Militie nr. 18 (34 off. / 482 man)
Onderzoekstechniek
Stamboeken Nationaal Archief via IIIF API
- Viewer: nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/2.13.09/invnr/228/file/NL-HaNA_2.13.09_228_{padded}
- IIIF: https://service.archief.nl/iip/{collection_path}/{scan_uuid}.jp2/full/{width},/0/default.jpg
- Collection UUID inv.nr. 228: b2156a67-0821-4c7f-94bd-0d70d1c5a14b
Waterloogratificaties via Memorix API (Stadsarchief Amsterdam)
- Base: https://webservices.memorix.nl/genealogy/
- API key: eb37e65a-eb47-11e9-b95c-60f81db16c0e
- Zoek: GET person?apiKey={key}&q={naam}&fq=search_s_register_type_title:Waterloo*
- Akte: GET deed/{deed_id}?apiKey={key}
AlleFriezen via Memorix API (Tresoar Leeuwarden)
- Base: https://webservices.memorix.nl/genealogy/
- API key: aa030ec4-12d0-4dc0-afaf-b65fd6128b39
- Zoek: GET person?apiKey={key}&q={naam}&fq=search_s_register_type_title:{type}
- Registertypen: BS Huwelijk, BS Geboorte, BS Overlijden, Militairen 1795-1815, DTB Lidmaten, Bevolkingsregister
- Scans: https://tresoar-images.memorix.nl/frl/download/fullsize/{uuid}.jpg (Referer: allefriezen.nl vereist)
OpenArch API (cross-archief zoeken)
- Zoek: GET https://api.openarch.nl/1.0/records/search.json?name={naam}&number_of_records={n}
- Detail: GET https://api.openarch.nl/1.0/records/show.json?archive={code}&identifier={id}
- Archiefcodes: frl (AlleFriezen/Tresoar), saa (Stadsarchief Amsterdam)
- Retourneert A2A formaat met alle personen, relaties en bronverwijzingen
Gedownloade scans (lokaal /tmp/stamboek/)
- huwelijk_1819.jpg — Huwelijksakte Jarig & Lieuwkje, Dantumadeel
- huwelijk_1827.jpg — Huwelijksakte Jarig & Baukje, Dantumadeel
- overlijden_1864.jpg — Overlijdensakte Jarig, Dantumadeel
- geboorte_1820.jpg — Geboorteakte eerste kind, Dantumadeel
- waterloo_campagne.pdf — Geerdink-Schaftenaar, slagorde + campagneverhaal