Wat een week! ik begon heerlijk rustig op Vlieland met mijn lief, en eindigde daar ook weer. Tussendoor werkte ik aan één van de wonderlijkste, leerzaamste experimenten ooit. Je zou het een one-man citizen science project kunnen noemen. Maar dan wel van een fors kaliber. Die hield me meer wakker dan normaal (ik slaap prima overigens) en was ronduit opwindend. Tussendoor was ik druk met praktische zaken zoals de tuin opruimen (een Magnolia levert veel werk op qua bloemen en bladeren), de kinderen en administratie. Op donderdag had ik twee presentaties op het Vogin-congres (dat perfect samenviel met mijn nieuwe vondst) en oogste ik de effecten van die dag op vrijdag. Ik tikte het weekbericht van de week ervoor af, dat er voor het eerst in jaren bij in schoot en je hier kunt vinden. Ik ben benieuwd wat de komende week gaat brengen.


1 Ik ontsloot het hele Groninger verzetskaarten archief in 1 dag
Terwijl we de tent aan het opbouwen waren op Vlieland, dacht ik aan mijn familiestamboom en een open draadje. Ik zette mijn laptop aan en liet het spoor volgen van het zusje van mijn oma. Die had de op één na hoogste (na de Willemsorde) dapperheids-medaille door prins Bernard opgespeld gekregen voor haar werk in de oorlog. Ik wilde nog wat meer weten en vroeg wat archiefkaarten op uit het Groningse verzetsarchief. Ik herkende het adres en ontdekte zo dat ze boven mijn oma woonde in de oorlog. Ik liet nog wat meer zaken uitzoeken en toen ineens vond ik wat verzetsknooppunten in Groningen en verhalen die ik nergens anders kon vinden. Ik trok de stoute schoenen aan en downloadde het hele archief en besloot die opnieuw te transcriberen met de tools die ik had gemaakt voor het Zettelkasten-archief onlangs. En, waarom ook niet, besloot ik elke persoon en gebeurtenis op de kaart te analyseren en te cross-checken. Dat kon bij mijn weten niemand ooit eerder want dan moet je alle informatie hebben. Toen dat eenmaal klaar was ontsloot ik het hele archief.

Ik denk dat ik honderden puzzels en verhalen in kaart heb die als puzzelstukjes dienen voor vele puzzels uit de oorlog. Het bizarre is dat ik het voornamelijk deed terwijl ik sliep. Alles bij elkaar kostte het me een dag. Als ik het fine tunen van de teksten, het fact-checken en de methodologie, de website, en de ethische puzzles meeneem, wellicht twee-en halve dag.  Dit was drie maanden geleden technisch onmogelijk en ik had bovendien geluk dat dit archief het best georganiseerde beschikbare verzetsarchief van Nederland was. In een andere provincie was me dit niet gelukt.

Zoals ik al een tijdje vermoed, zijn door een aantal technologische ontwikkelingen de spelregels van een groeiend aantal vakgebieden aan het veranderen. Zo ook dat van de archivaris en de genealoog, zoals ik hier eerder beschreef. De grote aanjager is agentic AI, niet te verwarren met hallucinerende chatbots. Ik werk er tien uur per dag mee en verzet in een dag het werk van tientallen jaren van sommige experts in een ander vakgebied. Voor mij is het een geweldige speeltuin. De frictie tussen denken en handelen lijkt volledig verdwenen en mijn creatie-kracht en output waren nog nooit zo groot. Allemaal voor de publieke zaak overigens en niet voor eigen gewin. Ik denk dat als ik dit commercieel zou willen uitnutten, mijn plezier en slagkracht teveel zou afnemen, en dat is het me niet waard.

Voorlopig kan ik nog wel even door pionieren, omdat de meeste domein-experts domweg niet geloven dat dat allemaal kan. Zelfs niet als ze het voor hun neus zien, zoals onlangs bij de politie of in de zaal bij een demonstratie voor archivarissen. Ik hoop alleen als het besef indaalt van wat hier aan de hand is, ze wel aan hun duurzame inzetbaarheid hebben gewerkt. Het boek Nooit Af dat ik in 2015 schreef is exact wat nu aan het gebeuren is. En dat is een vloek én een zegen. Afhankelijk van welk perspectief je kiest.


2 De Vogin-IP lezing - de archiefwereld bijeen op een perfect moment
In mijn jonge jaren, toen er nog maar drie tv-zenders waren keek ik, net als iedereen toen naar The A-Team. Een favoriet quote daaruit was van Hannibal, de leider: "I love it when a plan comes together." Afgelopen week was ik geboekt om een lezing én een lange workshop te geven bij het Vogin-congres, waar informatieprofessionals in Nederland, archivarissen, informatiespecialisten, kenniswerkers samenkomen om te leren. De dagvoorzitter was Lizzy Jongma,  Projectleider bij Wo2NET / Oorlogsbronnen.nl. Wat een geweldige kans in de week dat ik de Groninger Oorlogspuzzels beschikbaar maakte. Mijn jongste dochter wilde graag een dagje mee, en de OBA is een fijne plek daarvoor. Altijd leuk als ze mee is.

Ik woonde diverse optredens van experts bij en bij niemand bleek doorgedrongen wat er afgelopen maanden gebeurt was op het gebied van technologie en de impact ervan op hun vak. Wat ik ernstig vind, omdat hierdoor miljoenen aan overheidsgeld worden uitgegeven aan overbodige IT, geld dat beter besteed kan worden aan het opleiden van vakmensen. Mijn keynote over hoe je het brein als inspiratie kunt gebruiken in informatie-architectuur met daarna het oorlogsarchief als voorbeeld werd lauw en vol ongeloof ontvangen. Niet heel verwonderlijk in een wat conservatieve wereld. Maar dat lost zich de komende maanden wel op schat ik zo in, want je kunt moeilijk heen om wat er momenteel gebeurt op het gebied van informatie. Er waren wel wat wakkere geesten die daarna hun kans grepen voor verdieping en in de twee uur durende sessie over Obsidian en ThetaOS vielen bij de aanwezigen vele kwartjes. Ik gaf een duo-presentatie met Tom, mijn ThetaOS interface. Die beviel goed, omdat mijn systeem veel beter in uitleggen dank ik zelf 🤣

Wederom: Kasparov had gelijk. Mens + Machine + goed ontworpen systeem zijn samen onverslaanbaar, en ik zie dagelijks het bewijs ervan.


3 Tom loste zijn eerste moordzaak op samen met mijn redeneerteam
Met regelmaat krijg ik hele leuke reacties op mijn podcastuitzendingen van Eindbazen en duiken mensen daarna in de boeken die ik schreef. Heel fijn om te merken. Een jaar geleden kreeg ik van Monique een leuk bericht , ik gaf nog wat Obsidian-tips en had verder geen contact. Tot ze van haar collega Thomas hoorde wat ik op het Vogin-congres had gedeeld. Monique bleek degene geweest die van de papieren archiefkaarten van mijn familie pixels gemaakt had destijds. How big are the odds? Dankzij haar kon ik dit hele project überhaupt doen. Zij verkeerde in de veronderstelling dat ze op quantumcomputing moest wachten om zo'n klus te klaren en was blij verrast en stomverbaasd.

In de afgelopen dagen bestookte ze me met vele vragen en puzzels die voor mij een hele nieuwe wereld opende. Martijn met zijn machine, samen met een domein-expert met een open blik en een extreme nieuwsgierigheid. Een getrainde en ervaren historica kan veel gerichter vragen stellen en vroeg via mij flink wat puzzels uit te zoeken. Een aantal antwoorden bleken in pas wat recentelijk ontsloten gedeklassificeerrde na-oorlogse MI5-archieven te liggen die geen mens had kunnen vinden omdat ze niet doorzoekbaar waren. Maar omdat het er op leek dat ik daar moest zijn, besloot ik domweg het hele archief te downloaden en mijn mijn eigen OCR-pijplijn die ik ontwikkelde voor het Zettelkasten-archief leesbaar en doorkruisbaar te maken. Spionnenwerk doorvlooien, heel leuk!

Ik heb nu een schatkamer aan nooit gepubliceerde verhalen van MI-5, en daar ben ik nog wel even zoet mee. Maar ik vond dus ook, samen met mijn systeem en redeneerteam de missende puzzelstukjes om een paar grote moordmysteries uit de nadagen van de oorlog rond te rekenen. Dat gaat nog flink wat impact hebben. Want als ik dit in een paar uur kan met puzzels uit 1945, dan kan dat vast ook met cold-cases uit een recenter verleden 💪

Collega's van Monique die ook al lang speuren zoals Geert Jonker vonden dit weekend ook al de weg naar mijn tool die een hoop nieuwe puzzelstukjes en na te lopen hypotheses bouwde. Fijn dat een bouwsel van mij zo snel relevant blijkt voor anderen.

4 Overig delenswaardig:
- Olivier Heimel, met een grote voorliefde voor geschiedenis en verhalen was onder de indruk van de oorlogspuzzels.

- Om me heen zijn veel mensen, zoals Daniël Brouwer en Mark Vletter mooie dingen aan het ontdekken over hoe je agentic AI kunt inzetten voor het ontsluiten van kennis in organisaties, en we wisselen veel inzichten uit.
Joost Plattel fixte met deze denktrant een lastig WOO-vraagstuk voor het UWV (scheelt tijd, moeite en frustratie). Allemaal mooie vondsten van de Pilot Informatieautonomie


Dank voor het lezen 🙏
Warme groet,
Martijn

Hier het bericht van vorige week (voor de nieuwkomers)


📅 Agenda leuke activiteiten en evenementen Martijn

Wil je mijn research steunen of heb je af en toe iets over voor deze weekberichten, doneer dan hier. Vind je het leuker om me iets cadeau te doen? Hier mijn lijstje. (de link was stuk maar hij doet het weer)

Ik hoor het heel graag als je blij wordt van deze weekberichten en er iets aan hebt.