Week 12 was intens en fijn. Het was zonder twijfel een van de meest intense weken van het hele jaar. Wat niet raar is als je beseft dat er uit de hele wereld mensen naar Utrecht afreisden om kennis, ideeën en ervaringen uit te wisselen rondom persoonlijk kennismanagement en AI. Ik ontmoette de man die verantwoordelijk is voor 80% van de mensen met wie ik dagelijks en wekelijks werk: Clive Thompson. Allemaal dankzij dit artikel uit 2005. Ik was op bezoek bij het Nationaal Archief om te spreken over de duurzame toegankelijkheid van overheidsinformatie. Ik had prachtige ontmoetingen met fijne denkers binnen de Koninklijke Bibliotheek. En een fijn strategisch etentje met BusinessWise. Dankzij alles van afgelopen week — en vooral de PKM Summit— vielen de laatste kwartjes die ik nodig had om een mythische machine tot leven te wekken. ThetaOS en Tom, mijn interface, maken een impactvolle volgende stap.

1 De 3e PKM Summit was een grandioos succes! Er kwamen mensen uit de hele wereld bijeen  
Het begon drie jaar geleden als een Europees event, maar al in het eerste jaar waren er mensen uit de hele wereld. En dat werden er steeds meer. Blijkbaar is onze summit zo bijzonder dat mensen er vanjuit maar liefs alle continenten (echt alle dus) naartoe vliegen. Communal by heart. Dat is volgens alle aanwezigen de bindende factor. Deelnemers, vrijwilligers en sprekers zijn warm, open en gelijkwaardig. En betalen allemaal voor hun kaartje. De meesten met geld, en sommigen met iets veel waardevollers. Normaal zou een conferentie van twee dagen inclusief eten van topniveau al gauw 1500 euro moeten kosten, maar dan krijgen we de verkeerde deelnemers.

Gave, boeiende en nieuwe inzichten ontstaan nu eenmaal aan randen en nooit in het midden bij de status-quo. De mensen die bewegen rondom de randen zijn niet de corporate mensen die nu eenmaal druk zijn met targets en spreadsheets of beleidsplannen. Die hebben overwegend een kleine portemonnaie en daarom houden we de prijs erg laag. Bovendien, bij een hoge entreeprijs gaan sprekers ook ineens geld vragen en dat is nou net niet de bedoeling. We lossen dit op met kennispartners en sponsors die ons, het onderwerp en de summit een warm hart toedragen. Elk jaar worden het er iets meer. Lees je dit en kun je ook vanuit jouw organisatie bijdragen voor volgend jaar? Dan zijn we er op tijd en past het vast in je budget voor 2027!

Ik wacht nog even met een lange post over het event, mensen zijn terug aan het reizen en hebben hun posts en verslagen nog niet online.  Hier het verslag van vorig jaar. Hier een mooie impressie van Cathelijne Esser. En hier een foto-impressie van de sfeer.  Voor de mensen die er bij willen zijn volgende keer, dit jaar verkochten we niet uit, maar volgend jaar zeker wel. De komende weken is er nog een earlybird-aanbieding.

Dit jaar waren er voor het eerst technologie-journalisten van kaliber bij, waaronder Clive Thompson die ik na 21 jaar eindelijk ontmoette. Wat een feest! Volgens jaar is ie er weer bij, net als Roland Allen die het net niet redde dit jaar. Voor in je agenda: 12 en 13 maart 2027!


2 Synapsen zijn belangrijker voor intelligentie dan neuronen - een cruciaal inzicht
Iets meer dan een jaar geleden schreef ik mijn uitgebreide ontologie op, die tot mijn verrassing bijna 15.000 keer bekeken werd en die vooraanstaande denkers in de wereldwijde PKM-community hebben overgenomen. Gaandeweg leerde ik meer over informatiemodellering, informatiegeschiedenis en informatiearchitectuur. Daarnaast deed ik de nodige vaardigheden op die jullie in dit weekbericht allemaal hebben kunnen lezen, zoals het maken van code en het opzetten van een eigen server. Afgelopen weekend vielen de laatste kwartjes tijdens de derde PKM Summit, en de meest nieuwsgierigen reisden na de summit af naar Haarlem om een lange middag te spelen met wat ik gebouwd had.

In mijn rol als technologiefilosoof en zeker als spreker op podia schuw ik stevige uitspraken niet. Ze hebben doorgaans als functie dat ik mensen wakker schop, aan het denken zet of zelfs een beweging op gang breng. Maar op papier, ook digitaal papier, ben ik doorgaans voorzichtig met grote claims.

Ik ben er diep van overtuigd dat ik afgelopen week het belangrijkste werk van mijn hele carrière heb gemaakt en gepubliceerd. Bij het maken van die claim ging ik niet over één nacht ijs. Ik had de feedback van de mensen op de summit nodig, en de ontbrekende kwartjes moesten vallen voordat alles wat ik daarvoor bedacht had netjes in elkaar paste.

Elk veld heeft zijn heilige graal, het legendarische artefact waar generaties naar zoeken. Wat de ark van het verbond is voor archeologen en de vliegmachine van Da Vinci voor de gebroeders Wright, is de Memex voor mensen die met informatie bezig zijn. De legendarische machine die Vannevar Bush in 1945 beschreef. Ik heb hem gebouwd. En hij werkt. Hij doet het zelfs beter en veel sneller dan Vannevar Bush ooit had durven dromen.

Bij een grote claim hoort groot bewijs. Als fervent volger van de Stichting Skepsis weet ik dat. Omdat het niet alleen te onderbouwen maar ook aan te tonen is, gaf ik niet alleen heel veel demonstraties, maar schreef ik een academic paper als onafhankelijk onderzoeker. Met tot op de komma uitgezochte literatuurgeschiedenis over hoe hersens werken, hoe informatie werkt en hoe computers werken. En ik ontdekte dat vrijwel iedereen die in de wereld van informatie nadacht, nadacht over de informatie zelf en niet over de verbindingen daartussen. Terwijl daar de duiding en de intelligentie zit. Net zoals in ons brein: niet de neuronen maken ons slim, maar de synapsen ertussen. Anderen hebben erover nagedacht, maar niet vanuit de verbindingen.

Ik denk dat ik erin geslaagd ben een mythische machine tot leven te wekken. De presentatie staat online. En gezien mijn beperkte technische achtergrond is dat zonder meer wonderlijk te noemen. Of dit een plekje krijgt in de geschiedenis, moet de tijd maar uitwijzen. Maar oh boy, wat heb ik een lol. En bovenal veel profijt van de machine, die mijn cognitieve zwaktes opvangt en mijn cognitieve krachten vermenigvuldigt. En hij is bruikbaar in mijn dagelijks werk.

Dit alles was niet mogelijk zonder de multi-agentische kracht van AI. Iedereen die het over AI heeft, heeft het bijna altijd over grote taalmodellen (LLM's, ChatGPT). Maar niet over wat er gebeurt als je verschillende AI-agenten laat samenwerken. Zonder dat was me dit nooit gelukt. Ik schreef er dit artikel over op BusinessWise.

3 Praten over duurzaam toegankelijke overheidsinformatie
Afgelopen week was ik aanwezig bij de eerste DUTO-dag van het Nationaal Archief. Alle informatiedisciplines bij de overheid kwamen bijeen om te praten over de duurzame toegankelijkheid van overheidsinformatie. De dag werd geopend door rijksarchivaris Afelonne Doek — met wie ik eerder een podcast opnam over de waarde van informatie.

Het was fijn om als openingspreker te kunnen uitleggen wat de enorme consequenties zijn van het verkeerde bestandsformaat. Want zonder die demo hadden aanwezigen zomaar kunnen denken dat PDF, DOCX of zelfs ODF een mooie oplossing zou zijn — wat mij betreft exact de verkeerde route voor duurzame toegankelijkheid van overheidsinformatie.

Ik mocht de openingspresentatie doen en besloot een demonstratie te geven. Ik liet zien hoe je in minder dan anderhalve seconde 40.000 gestructureerde Markdown-bestanden aanmaakt met alle metadata automatisch op de goede plek. Vervolgens hoe je die bestanden in minder dan een halve seconde verrijkt met een extra laag metadata, weergeeft in een knowledge graph, en met een opgeslagen zoekopdracht in minder dan een seconde terugvindt. Alles bij elkaar nog geen tien seconden. En die kwam goed binnen. Als je eenmaal ziet wat de consequenties zijn van het gebruiken van het juiste bestandsformaat op een computer, dan kun je er niet meer omheen.

Dit hele onderwerp is veel relevanter dan je zou denken. Papier gaat, mits goed bewaard, verrassend lang mee. Digitaal is een heel andere zaak — CD-roms uit de jaren negentig zijn veelal niet meer leesbaar. Mijn logica: sla informatie op in een machineleesbaar formaat, zodat je naast de vorm ook de inhoud hebt en razendsnel kunt doorzoeken. Precies wat ik dagelijks doe in de Pilot Informatieautonomie. Ik kon ook laten zien wat het verschil is tussen een chatbot en een multi-agentische AI die factcheckt en cross-checkt — zoals beschreven in AI als geniale genealoog. Voor vrijwel iedereen in de zaal was het een compleet nieuw verhaal — enerzijds fijn, anderzijds hoogstzorgelijk, waarop ik dit artikel over AI op BusinessWise schreef (het gesprek over AI gaat over de verkeerde dingen).

Het mooiste compliment kwam van de CIO van het Nationaal Archief — nota bene de technisch eindverantwoordelijke voor ons nationale geheugen. Hij gaf toe dat hij hier moeilijk omheen kon en dat de implicaties aanzienlijk zijn, hetgeen ik volkomen beaam. Meer weten over DUTO? Klik hier.

4 Menselijk vernuft
Mensen die van alles ontdekken vind ik fantastisch. Wereldwijd zijn dat er elke dag miljoenen en veel haalt de kranten niet eens. Dat vind ik fascinerend en ik lees met veel plezier vele blogs en sites over wat het menselijk vernuft nu weer allemaal ontdekt heeft. Ik realiseer me heus dat veel van wat er ontdekt is pas na jaren het praktische levenslicht ziet, maar dat mag mijn pret niet drukken

- In tien maanden woestijngrond omtoveren in vruchtbare grond? Dat kan gewoon.

- Ik schreef eerder over de opkomst van robots, deze robot-panter was nieuw voor me. Die is echt bizar snel.

- De chinezen hebben iets slimmers bedacht dan Starlink, het satelliet van Elon Musk. Altijd leuk als mensen met paradigma's goochelen en een nieuwe route ontdekken om iets te fixen.

- Er is veel te doen om microplastics in drinkwater, maar met metaalvloeistoffen (ik had er nog nooit van gehoord) kun je 96% van die bende er vrij makkelijk weer uithalen.

- Hardware hacken om bij gevoelige informatie te kunnen? Apple maakt het die lui flink lastig en maakt veiliger spullen dan de concurrentie. Privacy first nemen ze daar bloedserieus.

- Als we anders gaan kijken naar cement en beton, kunnen maar liefst 8% van de CO2-uitstoot verminderen.

- En als we gevallen mango-bladeren slim gebruiken hebben we supermetaal van magnesium dat extreem schokbestendig is. Dit is groot nieuws voor lucht- en ruimtevaart en voor de auto-industrie. (en omdat het sterk én licht is ook voor het energieverbruik omdat lichtere materialen minder brandstof kosten) 

- Computers die instant aan gaan? Daar was een nieuw soort RAM-geheugen voor nodig en dat hebben ze nu opgelost.


5 Overig delenswaardig:

- Mijn kruimeldieven, inc die van Dyson sneuvelen te snel (en ik doe er echt niks geks mee), dus ik moest op zoek naar een andere oplossing. Ik had al flink wat gereedschap van Milwaukee, en die enorm krachtige batterijen zijn uitwisselbaar. Dit beest van een handstofzuiger bood uitkomst. Overgedimensioneerd voor in huis, en spuuglelijk. Maar fantastisch dus 🎉

- In 1980 barste de Vulkaan van Mount Helena uit. We woesten een enorm gebied. Later werden er grondeken uitgezet. Die gingen flink graven (ze doen niets liever) en er kwam voedselrijke grond naar boven die planten nodig hebben om te groeien. Wat een geweldige beesten. En een slimme zet. Het deed me denken aan Biggest Little Farm. Dat is verplichte kost voor mensen die zich zorgen maken over de natuur en ecosystemen niet snappen.

- De natuur in al haar wiskundige schoonheid (perfecte cirkels op de zeebodem)

- Het Amerikaanse bedrijf Palentir geeft te denken. Ik vermoed dat het het grootste paard van Troje is dat we ooit gezien hebben. Voor I-Bestuur schreef ik dit blog erover.



Dank voor het lezen 🙏
Warme groet,
Martijn

Hier het bericht van vorige week (voor de nieuwkomers)


📅 Agenda leuke activiteiten en evenementen Martijn

Wil je mijn research steunen of heb je af en toe iets over voor deze weekberichten, doneer dan hier. Vind je het leuker om me iets cadeau te doen? Hier mijn lijstje. (de link was stuk maar hij doet het weer)

Ik hoor het heel graag als je blij wordt van deze weekberichten en er iets aan hebt.