Ook week 19 stond mij bij behoorlijk in het teken van dingen leren en ontdekken over informatie. Met name in de archiefwereld. Ik deed met Peter Ros een mooi dubbelinterview voor een ondernemersblad, we hadden een leerzame bijeenkomst van de Pilot Informatieautonomie, en zagen dat het onderwerp steeds meer tractie krijgt. Ik las het nieuwe boek van Dan Brown uit, en bezocht een veiligheidsregio die vastloopt in informatie. Ik digitaliseerde én informatiseerde oude archieven van mijn overleden vader en werd erg blij van een nieuw koffiezet-apparaat. En het proefschrift van Rijn Vogelaar over enthousiasme lag op mijn deurmat, puik werk!



1 Promoveren op enthousiasme

Enthousiasme lijkt op veel plekken bijna een nieuwe valuta geworden. In organisaties, op sociale media en op podia. Maar wat gebeurt er als enthousiasme belangrijker wordt dan kennis of begrip? Naar aanleiding van een promotieonderzoek van Rijn Vogelaar én het boek Pleidooi tegen enthousiasme van Coen Simon dook ik in de filosofische én maatschappelijke kanten van geestdrift.

Van Immanuel Kant tot Aristoteles: enthousiasme blijkt al eeuwen zowel een motor als een risico. Ik weet dat als geen ander. Spelenderwijs ontdekte ik een andere vorm van enthousiasme: niet de oppervlakkige variant van slogans en inspiratiesessies, maar enthousiasme dat juist groeit door nuance, bewijs en samenhang.

Misschien is daar zelfs een nieuw begrip voor nodig: epistemologisch enthousiasme. Over waarom hoop pas echt interessant wordt zodra de werkelijkheid langzaam begint terug te praten. Ik schreef er dit artikel over.


2 Waarom een notaris-archief opwindend kan zijn
Ik ben inmiddels een week totaal onverwachts in een enorm archief aan het duiken, die van de notariële wereld.  Je zou de notaris als de boekhouder kunnen zien van de sociaal-economische ontwikkelingen van een geografisch gebied. Mits je bereid bent om door die lens te kijken. Ik Ik beschik inmiddels over het hele notarisarchief van Haarlem en omstreken van de 18e eeuw  tot 1940. Op dezelfde manier waarmee ik de Groninger oorlogspuzzels tot stand kwamen en daarna ik het Tweede Wereldoorlog archief ontsloot én verbond, ben ik dezelfde methode aan het toepassen met mijn eigen OCR-tools.

Ik blijk in staat om verbanden te leggen die voorheen onmogelijk te maken waren. Omdat niemand over alle data beschikte en ik dus inmiddels wel zijn de mogelijkheden ongekend. Er ontvouwd zich een heel nieuw spectrum binnen de vakgebieden van archivarissen en historici (die zag ik al twee maanden aankomen). Het fijne tegen de skeptici in dat vak is dat al mijn informatie herleidbaar en bewijsbaar is. Binnenkort kijk ik wat er gebeurt als je Joodse eigendommen in kaart brengt via al die aktes en kruist tegen mijn oorlogsarchief.  En koppel ik die data aan het Kadaster. Ik vermoed dat dit een goudmijn voor historici is, en ook iets dat een deel van de geschiedenis zal herschrijven. De komende tijd zal ik wat van mijn bevindingen delen alhier. Hier een heel overzichtstuk van wat ik vermoed dat er ineens kan.


3 Ik heb een nieuwe redactie-methode dankzij Genieke
Schrijven is een vak op zich. Met alleen taalgevoel en grammatica ben je er nog lang niet. Je moet je eigen stem vinden, je eigen toon, begrijpen welk verhaal je wilt vertellen, waarom je dat wilt en voor wie. De afgelopen weken hield ik me intensief bezig met het binnenkort te verschijnen boek van Genieke Hertoghs. Dat boek gaat over twee dominante motivatiestijlen: waarom de ene mens dopamine haalt uit plicht, structuur en zekerheid, terwijl de ander juist gedreven wordt door verlangen, vrijheid en mogelijkheden. Natuurlijk is dat niet volledig zwart-wit, maar de verschillen zijn absoluut significant.

Dat zette me aan het denken over schrijven. Hoe bereik je in één tekst mensen die fundamenteel anders gemotiveerd raken? En hoe zorg je ervoor dat een verhaal niet alleen logisch klopt, maar ook echt binnenkomt? Ik moest daarbij denken aan Aristoteles, die al stelde dat logos, ethos en pathos samen moeten komen om mensen werkelijk te raken. Een tekst moet niet alleen begrijpelijk zijn, maar ook geloofwaardig, coherent en emotioneel invoelbaar.

Ik maakte uiteindelijk een analyse van beide motivatiestijlen en verwerkte die in een slimme redacteur die lokaal op mijn computer draait. Geen AI-model, maar een analysetool die teksten onderzoekt op structuur, ritme en aanspreekvormen. In dit geval gebruikte ik hem op het manuscript van mijn eigen binnenkort verschijnende boek Informatieautonomie. Het resultaat stemt me optimistisch. Als het goed is, is het me gelukt om beide groepen lezers aan te spreken, niet alleen via de inhoud, maar ook via de opbouw, het ritme en de toon van het boek. Dat maakt deze redacteur nu al één van mijn favoriete hulpmiddelen. Binnenkort zal blijken of de praktijk dat bevestigt.


4 Overig delenswaardig
- Een tijdje terug was ik in een hotel en ging onder het bed een lamp aan toen ik mijn voet naast mijn bed zette. Dat was handig, 's nachts bij het naar het toilet gaan in het donker. Ik dook erin en vond dit handige lampje bij Amazon. Inmiddels heb ik er zes door het hele huis. In kledingkasten, onder bedden en reis ik nooit meer zonder. Robuust, krachtig én goedkoop.

- Kruimeldief on steroids. Clunky maar uiterst effectief en krachtig! Way beter dan alle eerdere handstofzuigers die ik ooit had.

- Ik ben nog aan het kauwen op wat ik allemaal las en leerde in het boek van Dan Brown. Dit heeft er alles mee te maken volgens mij. Het vorige boek bracht me veel, maar deze is anders... Ik ben er nog niet uit.



Dank voor het lezen 🙏
Warme groet,
Martijn

Hier het bericht van vorige week (voor de nieuwkomers)


📅 Agenda leuke activiteiten en evenementen Martijn

Wil je mijn research steunen of heb je af en toe iets over voor deze weekberichten, doneer dan hier. Vind je het leuker om me iets cadeau te doen? Hier mijn lijstje. (de link was stuk maar hij doet het weer)

Ik hoor het heel graag als je blij wordt van deze weekberichten en er iets aan hebt.