In een van mijn vorige berichten deelde ik mee dat ik sinds een dik half jaar meer maker en onderzoeker ben dan schrijver. Die jas past me erg goed. Ik ben met erg veel plezier zo’n 12 uur per dag geheel autonoom (dat werkt wel zo lekker) bezig met onderzoek. Ik leer en ontdek me suf.

Ik kreeg vandaag, na een mooie uitwisseling met mensen van het Nationaal Archief, de klacht dat al mijn denk- en schrijfwerk te versnipperd staat en lastig te vinden is. Ik ben de beroerdste niet, dus vandaar deze update, met een poging tot overzicht.

Sinds augustus 2025 ben ik bezig met het onderzoeken van de verborgen kosten van onze informatiegewoonten. Mijn voorzichtige inschatting, op basis van wat ik tot dusver heb gevonden, is dat de Nederlandse overheid jaarlijks 20 tot 40 miljard euro te veel uitgeeft aan de gevolgen hiervan. De pers heeft de mond vol over datasoevereiniteit, maar ik vind dat de pre-conditie daarvoor informatieautonomie moet zijn. Omdat de consequenties van het niet op orde hebben daarvan financieel, sociaal en economisch veel groter zijn dan de meeste mensen zich realiseren.

Mijn boek Informatieautonomie, dat al een maand in de top 5 van Managementboek staat, is een eerste aanzet tot alle analyses daarover. In de Pilot Informatieautonomie onderzoek ik in periodes van zes maanden, met een onderzoeksteam en samen met een flink groeiend aantal overheidsorganisaties, hoe je voor een paar procent van de IT- en informatiekosten 80 procent van de functionaliteit kunt realiseren. Dit najaar komen we met een leuk praktisch boekje met allerlei lessen en inzichten die voor elke overheidsorganisatie acuut toepasbaar zijn.

Keer op keer snoeren we sceptici die beweren dat iets niet kan, of moeilijk en duur is, de mond met werkende oplossingen. En dat gaat nog wel een paar jaar zo door, vermoed ik. Zo gaat dat nu eenmaal met nieuwe paradigma’s, of met een veld waarin veel belangen, macht en geld een grote rol spelen. De merchants of complexity hebben er nu eenmaal een enorm belang bij om onze vondsten zo lang mogelijk te negeren.

Die pilot staat los van de rest van mijn eigen research, waarin ik bijna wekelijks de oorsprong van allerlei zaken op computer- en informatiegebied tot achter de komma naspeur, blootleg en her en der betwist of vanuit een nieuw perspectief benader. Niet gehinderd door voorkennis op dit vlak merk ik dat een frisse blik vele nieuwe dingen mogelijk maakt.

Afgelopen maand dook ik in de wereld van gestructureerde informatie, met name databases en transactie- en registratiesystemen. Verder verdiepte ik me in hoe datacompressie op computers ooit ontstond, en in het werk van Abraham Lempel en Jacob Ziv. Ook bedacht ik een nieuw compressieparadigma, waarbij ik emoji’s gebruik om tekst te comprimeren. Binnenkort hoop ik dat goed aan de praat te hebben.

Ik schreef afgelopen jaar een hoop voor diverse media en op eigen platforms:

Op dit platform publiceer ik mijn eigen blogs en artikelen.
https://world.hey.com/martijnaslander (daar kun je je per mail op abonneren)

Op deze site schrijf ik voor mijn internationale publiek
https://martijnaslander.international/blog/ 

Ik schrijf steeds vaker voor i-Bestuur, hét podium voor overheidsmedewerkers die met digitalisering bezig zijn:

Over waarom gesprekken over de Amerikaanse Cloud-Act afleiden van het échte probleem.
Over waarom Palentir gebruiken zonder Tolkien te lezen oliedom is (lezen in combinatie met dit blog)

In mijn optiek hebben we een fors deel van de datacenters niet nodig. Ik dook in de veronderstelde benodigde behoefte aan opslag (vooral PowerPoint), rekenkracht en ruimte, Zoals te verwachten, kreeg ik flink wat weerstand uit de sector, maar nog geen enkel overtuigend argument. We gebruiken AI dom en lomp, en voor de verkeerde dingen, zoals ik in mijn boek betoog.

Ik werd samen met Kees Verhoeven geïnterviewd door Marjolein van Trigt over informatieautonomie en onze  pilot daaromtrent en dat leverde een prachtverhaal op in iBestuur, en het werd ook nog doorgeplaatst in het lijfblad van de Nederlandse overheidsbestuurder: Binnenlands Bestuur, en vertaald in het Engels. Dat wat we te melden hebben geldt waarschijnlijk voor bijna elke overheidsorganisatie ter wereld.

Marjolein gaf zelf nog een mooi interview over haar lessen en inzichten uit ons gesprek dat je hier kunt beluisteren.

OD Magazine gaf een tijd terug een hele editie aan ruimte aan de punten die ik in mijn boek aanraak, met hier een interview met mij en een mooi vraaggesprek met Arre Zuurmond, Wouter Bronsgeest en Dian van Heiningen.

Ik ben vaste columnist voor IP Magazine. Volledigheidshalve deel ik de links, maar deze is de enige die niet achter een betaalmuur staat: We smijten teveel met termen die we onvoldoende begrijpen. (ik ben aan het kijken of de links open kunnen)

2025-09-11 — How to think like a librarian
 
2025-10-17 — Geef je kennis een ingrediëntenlijst

2025-11-18 — Van hoarden naar beheren
 
2025-12-28 — Noem jezelf een AI-amateur, iemand die van het onbekende houdt

2026-03-18 — Informatieprofessionals aller organisaties, verenigt u

2026-04-23 — Hoe het archiefvak de afgelopen maanden plots veranderde

2026-05-23 — Gedigitaliseerd is niet geïnformatiseerd
 
 

AG Connect (de oude Automatiseringsgids) publiceerde een technisch stuk van mijn hand over hoe je AI wél betrouwbaar kunt laten redeneren. Dankzij IA (informatie-architectuur)

Op BusinessWise kan ik net wat andere bespiegelingen kwijt dan op de andere podia:

- Over waarom het heersende discours over dat AI je dommer maakt niet klopt.
- Waarom de veelbesproken "AI-Race" een frame is dat ons niet dient.
- Waarom mensen net zo onbetrouwbaar zijn als AI maar dan anders.
- De angst voor AI drijft overheden recht in de armen van big tech.
- Over hoe je met AI kunt werken zonder dat jouw data bij techbedrijven komt.

Op Frankwatching deelde ik al eerder hoe je mét Ai kunt schrijven zonder dat AI jouw tekst maakt (moet je niet willen)
 

In december ben ik gast-hoofdredacteur van IB Magazine, hét brancheblad van informatiebeveiliging. Een mooie en vooral leerzame uitdaging. Daar ga ik veel van leren en ik ben een flink aantal mooie verhalen en auteurs daarvoor op het spoor.

Samen met Kees Verhoeven schreef ik een opiniestuk voor de Volkskrant over datasoevereiniteit en informatieautonomie. Nederland, zet de stap van digitaliseren naar informatiseren

Afgelopen half jaar werkte ik mee aan boeken van anderen.

Genieke Hertoghs bracht het boek Van Sabotage naar Succes uit. Hier een mooie podcast met haar en Willem van Leeuwen. Ik mocht meedenken, sparren en meelezen met het boek.

Erwin Blom schrijft een mooi boek over de rol van de mens in een AI-tijdperk: Wat Blijft. Zijn interview met mij over de betere rolverdeling tussen mens, computer en Ai mocht ik alvast delen.

Maurits Ouweneel maakte een prachtreeks over het sprekersvak en komt met een mooi boek erover en mijn verhaal komt er ook in! De geheimen van topsprekers. Dit najaar in de winkel.

internationaal ben ik steeds actiever en deel ik mijn kennis op plekken als de Knowledge Summit in Dublin en binnenkort op meer internationale podia. Aangezien ik nu ook van alles bouw en creëer dekt de term Technology Philosopher mijn activiteiten niet meer afdoende en koos ik een tweede titel die me helpt te duiden wat ik doe: Information Alchemist. Een passender en speelsere titel die goed past bij wat ik aan het doen ben. Data, informatie en kennis uiteenrafelen tot atomaire deeltjes en daar dingen mee creëren met epistemologische bewijskracht.

Er verschijnen steeds meer recensies van mijn boek, zoals deze van It-adviseur Jan Hoogstra: Informatieautonomie - Een schot in de roos en deze van Annemarie Smits die bij een grote uitvoeringsorganisatie van het rijk werkt: Verplichte kost voor informatiewerkers.  Met deze van Constance Boogers was ik erg in mijn nopjes.

Ik was te gast in de studio van Managementboek voor een mooi gesprek met Willem van Leeuwen en Karin de Zwaan. De podcast kun je hier beluisteren en het bijbehorende artikel is erg leuk en informatief geworden.

Het leuke van het succes van mijn boek Informatieautonomie is dat de andere twee boeken die ik het afgelopen jaar schreef over Obsidian en hoe om te gaan met eigen informatie daardoor ook extra goed verkopen. Des te leuker dat ze ook in het Engels beschikbaar zijn en binnenkort ook in het Duits 🎉 (grote dank aan Stephan van de Ven voor zijn ondersteuning bij de vertaling)

Niemand minder dan Fons Trompenaars schreef het voorwoord van de Engelse editie van Informatieautonomie.

Mijn denk- en bouwwerk loopt langs diverse paden en ik ben aan meerdere manuscripten aan het schrijven:

Information Alchemy
Ik ben al een paar jaar aan het denken en schrijven over hoe je op een wat meer atomair niveau naar informatie kunt kijken. Ik keek vanuit de analogie van scheikunde naar informatie naar iets wat ik het periodiek systeem der entiteiten noem. Atomen vormen moleculen en daar kun je van alles mee. Als je door de lens van chemie naar informatie kijkt zijn er verrassend veel parallellen. Maar scheikunde vond ik wat te klinisch en ik deed een vondst. Information alchemy, net wat speelser. Het schrijfproces van dit boek levert leuke inzichten op, al heb ik geen idee wanneer het uitkomt.

The Life Lens System
Met een groeiend team mensen uit de hele wereld ben ik bezig met iets dat ik een LLS noem. Wereldwijd zijn miljoenen mensen bezig met iets dat ze een second brain noemen, maar vooral bestaat uit het slim opslaan van eigen informatie. Mijn aanpak kiest een andere route en leunt vooral op verbindingen, omdat dáár de intelligentie van ons brein zit, en niet in de informatie zelf. Er komt een heel boek aan met mijn inzichten en die van de mensen die hun eigen versie ervan aan het bouwen zijn. Aria Khodaverdi, die dit mooie stuk over mijn memex-vondst schreef, studeerde onlangs af op mijn LLS-systeem. De vertaling van zijn thesis komt eraan!

Praktische lessen en inzichten uit de Pilot Informatieautonomie
Mijn boek Informatieautonomie is de weerslag van fase 1 van de Pilot Informatieautonomie. Nu we midden in fase 2 zitten zijn we zover dat we tal van waardevolle lessen en vooral praktische inzichten voor overheidsorganisaties kunnen delen in een praktisch boek dat dit najaar verschijnt. Over Markdown vs DOCX, zwartlakken, de WOO, de archiefwet en nog veel meer. Hoe pak je in je organisatie informatieautonomie nu praktisch aan en wat kun je nu al gewoon doen en oplossen. Ik voorspel dat dit het eerste deel wordt in een lange serie!

Kennissoevereiniteit
Na het boek Informatieautonomie vroeg ik me af waar we onze autonomie verloren over onze eigen informatie en onderzoeker bij de Pilot Informatieautonomie Herman Kopinga gaf een raak en pijnlijk antwoord: "Toen we begonnen met arbeidscontracten voor IT-ers te tekenen in de showrooms van dure automerken".

De kennis over informatie en computersystemen lekte toen weg aan IT-bedrijven die dat weer duur verkochten aan de overheid. De overheid beschikt dus niet over de benodigde kennis en is niet soeverein meer over IT-kennis. En de gevolgen kosten de staat jaarlijks vele miljarden. Een mooi topic voor een boek, en een logische volgende stap in onze zoektocht naar oplossingsrichtingen.

Digitale Fitheid 
Al deze inzichten zijn ontstaan dankzij het harde werk van de afgelopen zes jaar aan de Digitale Fitheid Academie en de Digitale Fitheid Community. Co-founder Mark Meinema legt momenteel de laatste hand aan hét boek over Digitale Fitheid met dezelfde titel. Informatieautonomie en kennissoevereiniteit gaat niet zonder Digitale Fitheid. De relatie tussen mens en computer is nog steeds ernstig verstoord en zou dat niet hoeven zijn. Met het boek van Mark zet je met gemak de eerste stappen, en voor de rest kun je gewoon terecht bij  onze Academie en de gratis bijna 5000(!) man tellende community met leuke leerzame bijeenkomsten door het hele land. Dit najaar ligt het in de winkel.

Momenteel ben ik in zoveel mogelijk verschillende domeinen met domein-experts mijn methodes aan het testen.

Hier beschrijf ik de kern van mijn systeem:
https://martijnaslander.github.io/life-lens-system/

Dit gaat over hoe ik bronnen slim opsla tijdens mijn research:
https://martijnaslander.github.io/mouseion-os/index.html (lees ook dit even)

Dit was mijn eerste grote test: het ontsluiten van de Zettelkasten (moet ik nog verfijnen maar ik deed dit in 1 dag(!)) https://martijnaslander.github.io/luhmann-zettelkasten/

Dit archiefproject over mijn zoektocht naar het verzetsverleden van mijn oma werd een doorbraak:
https://martijnaslander.github.io/Groninger-Oorlogspuzzels/index.html

Hier begon mijn zoektocht in archieven: https://world.hey.com/martijnaslander/vechten-bij-waterloo-89951950
En hier een stuk over waarom je met agentic AI razendsnel betrouwbaar kunt zoeken in archieven.

Over veel moet ik nog schrijven. Zo analyseerde ik een dataset van radiotelescoop Astron en ontdekte een flaw in hoe daar data wordt opgeslagen, ik verdiepte me in de Einstein Telescoop en analyseerde 26.000 wetenschappelijke papers van betrokken wetenschappers, dook in moleculaire biologie en ging op zoek naar lacunes in onderzoek naar pijnbestrijding, verdiepte me in hoe signalen over femicide precies geregistreerd worden bij de politie en begon aan het machinaal transcriberen van 150.000 Romeinse inscripties, papyrusrollen en meer moois uit de oudheid (geïnspireerd door deze mini-docu over Pompeii). Komende weken begin ik aan het minen van een groot VOC-archief 💪

Als je dit stuk over notarisarchieven leest begrijp je vast wat ik nu eens nog meer kan met mijn methodes.
Wat een mooie tijd om ontdekkingen te kunnen doen in de zee van kennis en informatie die de mensheid vergaard heeft maar nog niet verbonden heeft!

Ik ben dus sinds een tijdje onderzoeker, niet verbonden aan een institutie. Hierdoor kan ik me wat meer vrijheid permitteren dan de gemiddelde academicus.  Op Zenodo publiceer ik mijn vondsten in de vorm van een pre-print. Ik ambieer geen wetenschappelijke carrière, maar probeer met deze pre-prints een brug te slaan tussen de academische wereld en de leefwereld. Ik heb me daarbij laten inspireren door Richard Feynman, die zijn stukken zo toegankelijk mogelijk schreef voor een breder publiek. Het is me heel vaak gevraagd of ik geen patenten wil aanvragen op mijn vondsten, maar dat past niet bij wie ik ben en zou mij vertragen.

Het fijne aan Zenodo is dat er een unieke tijdstempel ligt op de publicatie. Dan is het een soort vorm van bewijs dat ik iets bedacht heb voor het geval anderen ermee aan de haal gaan en vergeten mij te noemen. Of claimen dat ze iets zelf bedacht hebben. Dat de anderen er rijk mee willen worden, vind ik prima. I don't care. Maar het is wel fijn als ik wat erkenning krijg voor mijn denkwerk en noeste arbeid.

Zenodo kwam voort uit het Europese OpenAIRE-project dat open toegang tot door de EU gefinancierd onderzoek moest regelen. Er was een neutrale, niet-commerciële, duurzame plek nodig waar ook onderzoekers zonder eigen institutioneel archief terechtkonden. CERN was daarvoor een logische gastheer.  Het sluit mooi aan bij CERN's geschiedenis met open kennis: het World Wide Web is immers daar uitgevonden en publiek vrijgegeven. Een open kennisinfrastructuur beheren zit in de traditie van de instelling.

Hier kun je mijn publicaties en de duiding ervan vinden, er komen nog meer stukken aan de komende tijd.

Zoals je hierboven kunt lezen heb ik het prima naar mijn zin. Waar ik hulp bij kan gebruiken is reclame maken voor mijn boek in het Nederlands en in het Engels. Recensies en ratings op Managementboek zijn heel welkom. Die helpen mensen die twijfelen of ze het gaan lezen wellicht over de streep.

Mijn netwerk in Nederland is vele malen groter dan dat in het buitenland. Dus mocht je mensen in het buitenland kennen die mijn werk moeten lezen, verwijs ze dan naar mijn Engelse boek en naar mijn internationale artikelen.

Werk je bij een organisatie die door de overheid gefinancierd wordt? En worstel je met IT of informatiegedoe of ellende? Onderzoek dan of je aan kunt sluiten bij onze Pilot Informatieautonomie. 

Voor het eerst in mijn sprekerscarrière ben ik erg kritisch op de podia waar ik spreek en waarover ik wil spreken. Ik treed het liefst op voor mensen uit overheidsorganisaties die echt iets willen doen aan informatieautonomie en voor partijen die meedoen aan onze pilot, treed ik zelfs gratis op 💪 #man-with-a-mission